Volksgezondheidenzorg.info

Peilstationsonderzoek Scholieren Middelengebruik

Algemeen

Naam
Peilstationsonderzoek Scholieren Middelengebruik
Afkorting
Peil
Beschrijving

Landelijk scholierenonderzoek in het regulier Voortgezet Onderwijs (VO) en groepen 7 en 8 van het Basisonderwijs (BO) (van 10 tot en met 18 jaar) naar het gebruik van alcohol, tabak en drugs. De gegevens worden verzameld met behulp van een anonieme vragenlijst (sinds 2015 digitaal) die wordt afgenomen in de klas onder begeleiding van een onderzoeksmedewerker van het Trimbos-instituut of een medewerker van een GGD. Netto steekproef voor het VO is ongeveer 7.000 respondenten en voor het BO ongeveer 2.500. De scholen en klassen worden geselecteerd door middel van een random steekproefprocedure. De steekproef is representatief naar schooltype, leerjaar, leeftijd, geslacht en stedelijkheid.

De dataverzameling van het Peilstationsonderzoek maakt sinds 2015 deel uit van de landelijke Leefstijlmonitor jeugd. Samen met de Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) studie levert het onderzoek de kerngegevens voor de Leefstijlmonitor (elke twee jaar, afwisselend uit de HBSC studie en het Peilstationsonderzoek). Daarnaast levert het Peilstationsonderzoek de verdiepende gegevens over het gebruik van genotmiddelen (alcohol, tabak en drugs). 

Sinds 2007 worden er ook bij ouders gegevens verzameld met betrekking tot alcohol en middelenspecifieke opvoeding. Gelijktijdig met het Peilstationsonderzoek vindt ook het internationaal vergelijkende ESPAD-onderzoek plaats onder 15-16-jarigen.

Gebruiksdoel

Het doel van deze registratie is:

  1. Inzicht verwerven in de prevalentie van roken, alcohol- en drugsgebruik onder scholieren van tien tot en met achttien jaar.
  2. Het in kaart brengen van trends in middelengebruik door vergelijking van de resultaten met eerder Peilstationsonderzoek.
  3. De identificatie van risicogroepen binnen de onderzoekspopulatie.
  4. Het bieden van landelijke referentiecijfers ten behoeve van regionaal en lokaal onderzoek.
  5. In 2015 zijn enkele nieuwe thema’s aan de vragenlijst toegevoegd: gebruik van sociale media,  online gokken en seksualiteit (in overleg met Rutgers, in het kader van de Leefstijlmonitor).
Operationeel
Ja
Contactgegevens publiek

Trimbos-instituut
Da Costakade 45
3251 VS Utrecht
Website Trimbos-instituut
Informatie Peil-onderzoek op website Trimbos-instituut

Brondata beschikbaar

Niet beschikbaar

Open data beschikbaar

Niet beschikbaar

Beheerder gegevensbron
Trimbos-instituut
Eigenaar gegevensbron
Trimbos-instituut
Actualisatiedatum
29-09-2016
Wettelijke verplichting
Nee
Type verplichting
Vrijwillig
Opdrachtgever(s)
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Belangrijkste financier(s)
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
Financier is overheid
Ja

Inhoud

Type gegevensverzameling
Registratie
Gekoppelde categorieën
  • Gezondheidsdeterminanten
  • Gezondheidsgedrag of leefstijl
  • Omgeving
  • Persoonsgebonden factoren
  • Ziekten en aandoeningen
Geografische dekking
Nederland
Eenheden in de gegevens

Bij de meest recente meting circa 10.000 deelnemers; scholieren en individuen.

Methode van gegevensverzameling
Via vragenlijsten
Type persoon/instelling die de gegevensbron invult

Scholieren

Sector
Scholierenonderzoek
Eerste meetjaar
1984
Meest recente meetjaar
2015
Operationeel
Ja
Frequentie van aanleveren

Periodiek elke 4 jaar

Bijzonderheden

De variabelen zijn onder andere:

  • Gebruik van alcohol, roken, cannabis en andere drugs: life-time, jaar en maand prevalentie, frequentie van gebruik, leeftijd eerste gebruik.
  • Life-time en maand prevalentie van dronkenschap.
  • Hoeveelheid alcohol gedronken (aantal dagen/aantal glazen doordeweeks en in het weekend) en hoeveelheid sigaretten.
  • Leeftijd eerste gebruik en maand prevalentie van alcohol, roken, cannabis en andere drugs.
  • Frequentie van 'Binge drinken' (5 of meer glazen per keer).
  • Verkrijgbaarheid, veronderstelde schadelijkheid en problemen als gevolg van alcohol, roken en drugsgebruik.
  • Gebruik door vrienden en ouders, opvattingen van de ouders.
  • Monitoring en regels gesteld door de ouders.
  • Problematisch gebruik van social media en gamen (verkorte CIUS-VAT).
  • Gebruik van de elektronische sigaret.
  • Gebruik van energy drankjes.
Informatie die geregistreerd wordt
Jaar Aantal Steekproefgrootte Responspercentage Dekkingsgraad
2011 10.000 93
2015 2.090 leerlingen Basisonderwijs en 7.244 leerlingen Voortgezet onderwijs

Beschikbaarheid

Beschikbaarheid gegevens
Ja
Voorwaarden beschikbaarheid

Deze staat beschreven in een publicatieprotocol (wordt op verzoek toegestuurd). Zie de website van het Trimbos-instituut.

Beschikbaarheid gegevens online
Nee
Contactgegevens publiek

Trimbos-instituut
Da Costakade 45
3251 VS Utrecht
Website Trimbos-instituut
Informatie Peil-onderzoek op website Trimbos-instituut

Beschikbare publicaties

Zie het rapport: Jeugd en riskant gedrag 2015. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren op de website van het Trimbos-instituut.

Afnemers/gebruikers
  • Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
  • Gemeenten
  • GGD'en
  • Instellingen voor verslavingszorg
  • Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
  • Preventiewerkers
  • Provincies
  • Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Producten die de gegevensbron gebruiken
  • Beleid VWS
  • Website De Staat van de Volksgezondheid en Zorg
Verwachte wijzigingen

Wijzigingen vragenlijsten:

De vragenlijst bestaat uit een kerngedeelte die in elke meting gelijk blijft. Daarnaast is er een 'open' gedeelte waarin ruimte is om aan wisselende thema's invulling te geven (bijvoorbeeld in 2003: geestelijke gezondheid en in 2011: internetgebruik en energydrinks). In 2015 is er aandacht voor nieuwe ontwikkelingen, zoals gamen en de e-sigaret. 

Nieuwe ronde najaar 2015:

Het Peilstationsonderzoek (onder professionals vaak afgekort tot Peil) is een landelijk representatief onderzoek naar het roken, drinken, drugsgebruik en internetgebruik onder scholieren van tien tot en met achttien jaar. Er doen ruim tienduizend leerlingen van het basisonderwijs (groep 7 en 8) en het voortgezet onderwijs mee. Het Trimbos-instituut voert het onderzoek uit in samenwerking met de Universiteit Utrecht. Eind 2015 vindt het onderzoek voor de negende keer plaats. Een onderdeel van het onderzoek is de Europese ESPAD studie die wordt uitgevoerd in ongeveer 35 landen. Dit maakt een vergelijking van het middelengebruik van Nederlandse scholieren en scholieren in het buitenland mogelijk.

Veldnamen

Veldnaam
Definitie of omschrijving
Codes
a. Toelichting
In plaats van een codeboek hieronder de thema's waar in het Peilstationsonderzoek-Scholieren-Middelengebruik 2015 naar is gevraagd.
b. Roken onder scholieren
  • Dagelijks roken
  • Hoeveel scholieren denken in de toekomst te gaan roken?
  • Roken in de afgelopen maand
  • Roken ooit in het leven
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
c. De rokers nader bekeken
  • Gemiddeld aantal sigaretten
  • Hoe komen scholieren aan sigaretten?
d. Alcoholgebruik onder scholieren
  • Alcoholgebruik in de afgelopen maand
  • Alcoholgebruik ooit in het leven
  • Binge drinken in de afgelopen maand (5 glazen bij één gelegenheid)
  • Dronkenschap ooit in het leven en in de afgelopen maand
  • Het aantal glazen dat scholieren drinken in het weekend en in een hele week
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
e. De alcoholgebruikers nader bekeken
  • Aantal glazen dat scholieren drinken in het weekend
  • Aantal keer dronken in de afgelopen maand
  • Binge drinken in de afgelopen maand (5 glazen bij één gelegenheid)
  • Hoe komen scholieren aan alcohol
  • Locaties waar alcoholgebruikers alcohol drinken
  • Percentage scholieren dat de afgelopen maand heeft ingedronken
  • Soorten alcoholische dranken die tenminste wekelijks worden gedronken
  • Verschillen tussen schoolniveaus
f. Cannabisgebruik onder scholieren
  • Cannabisgebruik in de afgelopen maand
  • Cannabisgebruik ooit in het leven
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
g. Cannabisgebruikers nader bekeken
  • Cannabisgebruik onder schooltijd
  • Frequentie van cannabisgebruik en aantal joints per keer
  • Hoe komen scholieren aan cannabis?
  • Verschillen tussen schoolniveaus
h. Gebruik van harddrugs, paddo’s en lachgas onder scholieren
  • Gebruik van harddrugs, paddo’s en lachgas in de afgelopen maand
  • Gebruik van harddrugs, paddo’s en lachgas ooit in het leven
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
i. Gebruik van de elektronische sigaret onder scholieren
  • Gebruik van de elektronische sigaret ooit in het leven
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
j. Gebruik van de waterpijp onder scholieren
  • Gebruik van de waterpijp in de afgelopen maand
  • Gebruik van de waterpijp ooit in het leven
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
k. Gebruik van energiedrankjes onder scholieren
  • Gebruik van energiedrankjes in combinatie met alcohol in de afgelopen maand
  • Gebruik van energiedrankjes in de afgelopen maand
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
l. Gebruikers van energiedrankjes nader bekeken
m. Sociale media en gamen onder scholieren
  • Gebruik van sociale media en gamen
  • Risicovol gebruik van sociale media en risicovol gamen
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen
n. Online gokken onder scholieren
  • Online gokken
  • Verschillen tussen schoolniveaus en etnische groepen

Naar Metadatabase